Wat is een patella luxatie?
De knieschijf (patella) bevindt zich aan de voorzijde van de knie en glijdt normaal gesproken soepel in een groeve (gootje) van het dijbeen. Bij een patella luxatie schiet de knieschijf uit dit gootje, vrijwel altijd naar de buitenkant van de knie.
Dit is iets anders dan een ‘knie uit de kom’ (waarbij het onderbeen ten opzichte van het bovenbeen verschuift), wat een veel ernstiger en zeldzamer letsel is. Bij een luxatie van de knieschijf rekken de kniebanden op, wat zorgt voor zwelling en pijn. Vaak schiet de knieschijf vanzelf weer terug op zijn plek, maar soms moet deze door een arts of verpleegkundige worden teruggezet.
Oorzaken en symptomen
Een knieschijf uit de kom ontstaat vaak tijdens het sporten, bijvoorbeeld als je de knie tegelijkertijd buigt en draait. Dit zien we vaak bij sporten met veel kap- en draaibewegingen, zoals voetbal of hockey. Ook een directe val kan de oorzaak zijn.
De symptomen zijn vaak heel duidelijk:
- De knieschijf zit als een dikke bult aan de buitenkant van de knie.
- Er is sprake van veel pijn en je kunt niet op het been steunen.
- De knie wordt snel dik door vochtophoping in het gewricht.
Waarom schiet een knie uit de kom?
Niet bij iedereen schiet de knieschijf even makkelijk uit de kom. Er zijn bepaalde risicofactoren die de kans vergroten. Tieners in de groeispurt, en dan met name meisjes, hebben vaker last van deze blessure.
Andere factoren die een rol spelen zijn:
- De vorm van de knieschijf of het gootje (als deze ondiep is, glijdt de schijf er makkelijker uit).
- De stand van de benen (bijvoorbeeld X-benen).
- Te slappe kniebanden (hyperlaxiteit).
Diagnose en onderzoek
Als je knieschijf uit de kom is geweest, is het belangrijk om te controleren of er geen bijkomende schade is. Soms breekt er namelijk een stukje bot of kraakbeen af als de knieschijf verschuift. In het ziekenhuis wordt vaak een röntgenfoto gemaakt om dit uit te sluiten.
Bij Fysio Fitaal maken we gebruik van echografie diagnose en onderzoek om de weke delen rondom de knie, zoals de banden, goed in beeld te brengen. Zo kunnen we precies zien wat er aan de hand is en ons behandelplan daarop afstemmen.
Het herstel van een knieschijf uit de kom
Het herstel verloopt in verschillende fases. In de meeste gevallen is een operatie niet direct nodig en kan de knie met de juiste begeleiding herstellen.
Fase 1: De acute fase (Week 0-2)
Direct na het letsel (of na het terugzetten van de knieschijf) is rust essentieel. Vaak krijg je een spalk, gipskoker of stevige brace aangemeten om de knie rust te geven. Hierdoor kunnen de opgerekte banden herstellen.
- Koel de knie om pijn en zwelling te verminderen.
- Leg het been omhoog als je zit.
- Belast het been zo min mogelijk; gebruik krukken indien nodig.
Fase 2: Mobiliseren en lichte oefeningen (Week 2-6)
Na ongeveer 1 tot 2 weken wordt de gipskoker of spalk vaak vervangen door een speciale kniebrace. Deze brace geeft steun, maar zorgt ervoor dat je de knie wel weer voorzichtig kunt gaan buigen en belasten. In deze fase start je vaak onder begeleiding van de fysiotherapeut met rustige oefeningen. Denk hierbij aan het aanspannen van de bovenbeenspieren (quadriceps) en het voorzichtig heffen van het gestrekte been.
Fase 3: Opbouw naar belasting (Na 6 weken)
Na ongeveer zes weken is er vaak een controle in het ziekenhuis en mag de brace meestal afgebouwd worden. De focus verschuift nu naar het versterken van de spieren rondom de knie en de heup. Sterke spieren, met name de bovenbeenspieren, zijn essentieel om te voorkomen dat de knieschijf opnieuw uit de kom schiet.
Behandeling bij Fysio Fitaal
Bij Fysio Fitaal begeleiden we je intensief tijdens je revalidatie. Omdat een verschoven knieschijf een grote impact heeft op het vertrouwen in je lichaam, besteden we veel aandacht aan stabiliteit en angstvrij bewegen.
Onze behandeling richt zich op:
- Mobiliteit: Zorgen dat de knie weer soepel kan buigen en strekken.
- Kracht: Het specifiek trainen van de quadriceps (voorzijde bovenbeen) en de bilspieren.
- Stabiliteit: Oefeningen om de controle over de knie te verbeteren, zodat je niet meer door je knie zakt.
- Sport-specifiek: Wil je weer voetballen of hardlopen? Wij maken een plan op maat om je veilig terug te brengen naar je oude niveau.
Heb je algemene knie klachten of restklachten zoals het patellofemoraal pijnsyndroom? Ook dan kunnen wij je helpen.