Peesplaatontsteking voet

Wat is een peesplaatontsteking in de voet?

De peesplaat heet in vakwoorden de fascia plantaris. Hij loopt van je hielbeen naar de voorkant van je voet en houdt je voetboog op spanning wanneer je loopt en afzet. Bij elke stap neemt de peesplaat een deel van de belasting op zich. Wordt de belasting te groot of te lang, dan ontstaan er kleine scheurtjes en pijn op de plek waar de peesplaat aan je hielbeen vastzit (1).

Je hoort verschillende namen voor dezelfde klacht: peesplaatontsteking, fasciitis plantaris, plantaire fasciopathie en hielspoor. Het woord ontsteking is niet helemaal juist, want het gaat vooral om overbelasting van het weefsel. Strikt genomen is een hielspoor een botuitsteeksel aan het hielbeen dat op een röntgenfoto te zien is. Bij mensen met een peesplaatontsteking is zo’n uitsteeksel vaker te zien dan bij mensen zonder klachten. Of het uitsteeksel de pijn veroorzaakt, is niet aangetoond (2). Een röntgenfoto is niet nodig om de klacht vast te stellen (1). Wat voor jou telt, is hoe pijnlijk je voet is en wat je kunt doen om de belasting weer op te bouwen.

Symptomen van een peesplaatontsteking

De pijn zit onder je hiel, meestal aan één voet. De klacht begint vaak mild en wordt geleidelijk erger (1). Je herkent een peesplaatontsteking aan deze signalen:

• Pijn bij de eerste stappen na zitten of liggen
• Pijn na lang staan of lopen
• Pijn aan het begin van het sporten
• Pijn bij blootsvoets lopen op harde vloeren
• Een pijnlijk punt als je op de hiel drukt

Zitten of liggen verlicht de pijn meestal. Zit de pijn aan de buitenkant van je voet, dan kan het ook een andere pees zijn, bijvoorbeeld de peroneuspees. Lees daarvoor onze pagina over peroneus tendinopathie. Zit de pijn aan de bovenkant of zijkant van je voet, lees dan ook over peesontsteking in de voet. Pijn onder de hiel kan ook van het vetkussen onder je hiel komen. Dat beschrijven we in het artikel over fat pad syndrome. Meer over pezen in het algemeen lees je op onze pagina over peesontsteking (tendinopathie).

Oorzaken en risicofactoren

Een peesplaatontsteking ontstaat door langdurige of te grote belasting van de peesplaat. Typische aanleidingen zijn lang staan en hardlopen (1). De richtlijn noemt als risicofactoren overgewicht, lang staan of lopen bij je werk, hardlopen, weinig bewegen, blootsvoets lopen, nieuwe schoenen, een platte of juist holle voet en een korte achillespees of kuitspier (1). De Amerikaanse richtlijn noemt een beperkte beweeglijkheid van de enkel en een hoge BMI als risicofactoren (3).

In de praktijk zien we de klacht vaak na een plotselinge toename van belasting, bijvoorbeeld na een vakantie met veel lopen, een nieuw loopschema of een verandering van werk waarbij je meer op je benen staat. Een kuit die weinig beweeglijk is, speelt een rol, omdat de peesplaat dan meer spanning moet opvangen.

Diagnose: onderzoek en echografie

Bij Fysio Fitaal begint de diagnose met een gesprek over wanneer de pijn komt en wat je belast. Daarna onderzoeken we je voet, enkel, kuit en je manier van lopen. We voelen waar de pijn zit, kijken naar je voetstand en testen de beweeglijkheid van je enkel en de kracht van je kuit. Typische bevindingen zijn pijn bij de eerste stappen, pijn bij druk op de aanhechting van de peesplaat en pijn die ontstaat na een recente toename van belasting (3).

Waar nodig gebruiken we echografie om de peesplaat te beoordelen en andere oorzaken van hielpijn uit te sluiten. In onderzoek naar krachttraining bij peesplaatklachten werd de diagnose met echografie bevestigd (4). Lees meer over echografie bij Fysio Fitaal.

Neem contact op met je huisarts als de klacht plotseling begon na een val of letsel, als je pijn hebt in rust of ’s nachts, als beide voeten pijn doen of als je hiel rood, donker, gezwollen of warm is. Ook bij een verminderd gevoel of tintelingen in je voet of been is dat verstandig (1).

Behandeling van een peesplaatontsteking

De behandeling bestaat uit het aanpassen van je belasting, het opbouwen van kracht en zo nodig hulpmiddelen. De richtlijn adviseert om niet te lang achter elkaar te staan of te lopen en blootsvoets lopen te vermijden als dat pijn doet. Kies comfortabele schoenen met goede ondersteuning en probeer zowel zachte als stevige zooltjes om te zien welke de pijn verminderen (1). Sporten mag meestal doorgaan, maar minder intensief dan voorheen, met een rustige warming-up en liever op gras of een bospad dan op harde ondergrond. Blijft de pijn, kies dan tijdelijk een sport met minder impact, zoals zwemmen of fietsen (1).

Oefeningen vormen een belangrijk onderdeel. In een onderzoek met 48 deelnemers met een peesplaatontsteking, vastgesteld met echografie, kregen alle deelnemers inlegzolen. De ene groep deed daarnaast dagelijks rekoefeningen voor de peesplaat. De andere groep deed om de dag krachttraining met hoge belasting: kuitheffingen op één been met een opgerolde handdoek onder de tenen. Na 3 maanden was de functie in de krachtgroep beter (29 punten lager op de Foot Function Index, een vragenlijst over pijn en functie van de voet). Na 1, 6 en 12 maanden was er geen verschil tussen de groepen (4). Dat betekent niet dat rekken nutteloos is, maar wel dat krachttraining een goede toevoeging is die sneller resultaat kan geven. Een fysiotherapeut stelt de belasting af op jouw pijn en je opbouw.

Blijven de klachten bestaan, dan kan de huisarts oefeningen, zooltjes, een nachtspalk of een speciale sok en tape voorstellen (1). De Amerikaanse richtlijn adviseert een nachtspalk gedurende 1 tot 3 maanden voor mensen die consequent pijn hebben bij de eerste stap ’s ochtends (3). Bij hardnekkige klachten kan shockwave een aanvulling zijn. Lees daarover meer op onze pagina over shockwave therapie. Voor de pijn is paracetamol een optie (1).

Hoelang duurt een peesplaatontsteking?

Dat verschilt per persoon. Het kan een paar maanden of langer duren, maar het gaat meestal binnen ongeveer een jaar over (1). Afwachten staat daarom op de eerste plaats van het advies, naast het aanpassen van je belasting. Gaat het niet over, wordt het erger of komt er pijn in rust of ’s nachts bij, laat het dan onderzoeken. Een peesplaatontsteking die niet overgaat, vraagt vaak om een gerichte opbouw van kracht en belasting in plaats van alleen rust.

Doorlopen met een peesplaatontsteking

Veel mensen willen blijven lopen of hardlopen. Dat kan vaak, op voorwaarde dat de belasting past bij wat je peesplaat aankan. Bouw je afstand en tempo rustig af en daarna weer op. Kijk hoe je voet de ochtend erna reageert. Is de pijn bij de eerste stappen duidelijk erger dan normaal, dan heb je te veel gedaan. Lees ook onze pagina over hielspoorklachten bij hardlopers voor tips die specifiek zijn voor lopers.