Pijn aan je achillespees? Zo herken je deze blessure

De achillespees is de sterkste pees van je lichaam. Hij verbindt je kuitspieren met je hielbot en krijgt bij hardlopen krachten te verwerken tot wel zes tot acht keer je lichaamsgewicht. Dat is geen probleem, zolang de pees voldoende belastbaar is en er sprake is van voldoende hersteltijd tussen de inspanningen. 

Bij een achilles tendinopathie is er meestal geen sprake van een klassieke ontsteking. Het probleem zit in een verstoord herstelproces van het peesweefsel. Door herhaalde belasting ontstaan kleine micro beschadigingen. Normaal gesproken kan het lichaam hier goed van herstellen en en wordt de pees zelfs sterker. Maar wanneer de belasting sneller stijgt dan het herstelvermogen, raakt de structuur van het collageen verstoord. De vezels worden minder goed geordend, het weefsel wordt stijver en gevoeliger en soms ontstaat een lichte verdikking.

We onderscheiden grofweg twee vormen¹: klachten in het middengedeelte van de pees (midportion tendinopathie) en klachten bij de aanhechting op het hielbot (insertionele tendinopathie). Dat onderscheid is relevant, omdat bepaalde oefeningen of diepe rek bij insertionele klachten juist extra irritatie kunnen geven.

In de praktijk zien we maar zelden een duidelijke oorzaak. Het is meestal een optelsom van factoren die samen maken dat de pees meer te verwerken krijgt dan hij aankan.

De meest voorkomende factor is een te snelle opbouw van belasting. Denk aan een nieuw hardloopschema, langere wandelingen of een plotselinge toename in intensiteit. Pezen passen zich minder snel aan dan spierweefsel. Waar spierkracht binnen enkele weken kan verbeteren, heeft peesweefsel maanden nodig om structureel sterker te worden. Prospectief onderzoek bij hardlopers laat zien dat veranderingen in trainingsbelasting en biomechanische factoren een duidelijke rol spelen in het ontstaan van klachten².

Daarnaast kunnen subtiele veranderingen in bewegingspatroon invloed hebben. Een andere schoen, meer voorvoetlanding, meer een heuveltraining, het zijn kleine aanpassingen die grote effecten kunnen hebben op de trekkracht in de pees. Dit betekent overigens niet dat je “verkeerd” beweegt, maar wel dat je pees tijd nodig heeft om zich aan te passen aan een nieuwe prikkel.

Ook speelt een verminderde kracht in de kuitspieren vaak een rol. De kuitspieren en de achillespees functioneren als een systeem. Wanneer de spier onvoldoende sterk of snel vermoeid is, komt relatief meer belasting op de pees terecht. Gerichte krachttraining is dan ook een essentieel onderdeel van herstel³.

Tot slot is herstelcapaciteit een onderschatte factor. Slaaptekort, stress en te weinig rustdagen kunnen ervoor zorgen dat het lichaam minder goed herstelt van belasting. Peesweefsel is daarin gevoeliger dan veel mensen denken.

Achillespeesklachten volgen vaak een vrij typisch verloop. In het begin is er vooral stijfheid. Met name in de ochtend of na een periode van zitten voelt de enkel stijf aan. Na een paar minuten bewegen lijkt het beter te gaan. Dat geeft een vals gevoel van veiligheid.

Later zie je dat de pijn tijdens of na belasting terugkomt. Soms pas uren later. Druk op de pees kan gevoelig zijn en er kan een lichte verdikking ontstaan. Het kenmerkende is dat de klachten wisselend aanwezig zijn, goede dagen worden afgewisseld met mindere dagen.

Belangrijk om te begrijpen is dat pijn niet automatisch betekent dat blijvende schade is. Maar het is wel een signaal dat de verhouding tussen belasting en belastbaarheid uit balans is geraakt.

Volledig stoppen met bewegen lijkt logisch bij deze klachten. Toch is dat bij achilles tendinopathie zelden de beste oplossing. Pezen reageren slecht op langdurige inactiviteit. De belastbaarheid neemt dan juist verder af, waardoor de klachten sneller terugkeren zodra je weer begint met je sportieve activiteiten.

Onderzoek laat zien dat gerichte oefentherapie effectiever is dan rust alleen³. Het doel is dus nooit om helemaal nul te belasten, maar het zit in de juiste dosering. Je wilt de pees voldoende prikkelen om adaptatie uit te lokken, zonder hem opnieuw te overbelasten.

De eerste stap is het aanpassen van je belasting. Dat betekent niet stoppen, maar tijdelijk minder intensief of minder lang trainen. Een praktische richtlijn is dat lichte tot matige pijn tijdens oefening (bijvoorbeeld maximaal 3 op 10) acceptabel kan zijn, zolang de klachten de volgende dag niet toenemen. Explosieve belasting zoals sprinten, springen of intensieve heuveltraining kun je in deze fase beter tijdelijk vermijden.

De tweede pijler is progressieve krachttraining van de kuit. Excentrische training waarbij je langzaam en gecontroleerd zakt,  zijn uitgebreid onderzocht en effectief gebleken bij midportion achilles tendinopathie³. Inmiddels weten we dat het minder draait om het “excentrische” karakter en meer om het principe van progressieve belasting. De pees moet geleidelijk zwaarder belast worden om sterker te worden.

Dit betekent vooral rustig beginnen, technisch goed uitvoeren en stapsgewijs opbouwen in weerstand. Niet forceren, maar ook niet onderbelasten.

De derde pijler is geduld. Peesherstel verloopt trager dan spierherstel. Gemiddeld moet je denken aan acht tot twaalf weken voordat duidelijke verbetering optreedt, soms langer afhankelijk van hoe lang de klachten al bestaan. Het herstel is zelden lineair. Schommelingen horen erbij. Zolang de algemene trend stijgend is, zit je op de goede weg.

Wanneer achillespeesklachten langer aanhouden of onvoldoende verbeteren met alleen oefentherapie, kan aanvullende diagnostiek of behandeling zinvol zijn. Bij Fysio Fitaal Tilburg kijken we niet alleen naar de pijn, maar naar het onderliggende herstelvermogen van de pees. Daarbij kunnen echografie, shockwave therapie en EPTE (Percutane Elektrolyse Therapie) een waardevolle aanvulling zijn van een totaalplan en wordt nooit ingezet als enkele, snelle oplossing.

Met echografie brengen we de structuur van de achillespees in beeld. We kunnen zien of er sprake is van verdikking, veranderingen in de vezelstructuur of irritatie bij de aanhechting op het hielbot. Dat helpt om onderscheid te maken tussen midportion- en insertionele klachten en om gerichter te bepalen welke belasting en oefenvorm passend is. Belangrijk om te weten: wat zichtbaar is op echo betekent niet automatisch dat dat ook de pijn verklaart. Structurele veranderingen komen ook voor zonder klachten. De echo gebruiken we dus als hulpmiddel om gerichter te behandelen, niet als doel op zich.

Bij meer langdurige of hardnekkige klachten kan shockwave therapie worden ingezet. Hierbij worden gerichte geluidsgolven toegediend aan het aangedane pees gebied om het lokale herstelproces te stimuleren en de pijngevoeligheid te beïnvloeden. Shockwave wordt met name toegepast bij chronische achillespeesklachten of bij insertionele problematiek aan het hielbot. Het is geen vervanging van oefentherapie, maar kan in combinatie met progressieve krachttraining het herstelproces ondersteunen.

Een andere aanvullende optie is EPTE (Percutane Elektrolyse Therapie). Hierbij wordt onder echogeleiding een dunne naald in het aangedane peesgebied geplaatst, waarna een lichte elektrische stroom een gerichte herstelreactie op gang brengt. Het voordeel van EPTE is dat zeer lokaal gewerkt wordt, zonder omliggend weefsel onnodig te belasten. Deze techniek zetten we vooral in bij langdurige tendinopathie of wanneer er duidelijke degeneratieve zones zichtbaar zijn die onvoldoende reageren op reguliere oefentherapie. Ook hier geldt: EPTE staat nooit op zichzelf, maar wordt altijd gecombineerd met een zorgvuldig opgebouwd oefenprogramma om de belastbaarheid structureel te verbeteren.

Welke aanpak passend is, hangt af van de duur van je klachten, de locatie van de pijn (midportion of insertioneel), je sportniveau en je doelen. In veel gevallen is gerichte krachttraining voldoende. Maar wanneer klachten blijven terugkomen of onvoldoende herstellen, kan een combinatie van oefentherapie met echografie, shockwave of EPTE het verschil maken.

Blijf dus niet te lang doorlopen met aanhoudende achillespeesklachten. Woon je in Tilburg of omgeving en wil je weten welke behandeling bij jouw situatie past? Bij Fysio Fitaal Tilburg helpen we je met een onderbouwde aanpak, zodat je weer sterk, belastbaar en met vertrouwen kunt bewegen.