Je loopt de trap op en bij elke trede hoor je het: knak, knak, knak. Of je zakt door je knieën voor een squat en het klinkt alsof er grind in je gewricht zit. Het geluid van een krakende knie kan behoorlijk verontrustend zijn. Veel mensen die we bij Fysio Fitaal zien, zijn bang dat hun gewricht ‘versleten’ is of dat er iets kapotgaat bij elke beweging.
Gelukkig is dat zelden het geval. Een krakende knie klinkt vaak erger dan het is. In de meeste gevallen is het een onschuldig fenomeen dat hoort bij het bewegen van het menselijk lichaam. Echter, wanneer het geluid gepaard gaat met pijn of zwelling, is het verstandig om alert te zijn. In dit artikel leggen we uit wat die geluiden precies zijn en wanneer je actie moet ondernemen.
In de medische wereld noemen we het kraken, knisperen of knakken van een gewricht ‘crepitus’. Dit woord is afgeleid van het Latijnse crepitare, wat rammelen of kraken betekent. Het is een verzamelnaam voor alle geluiden die je gewrichten maken tijdens beweging. Het kan voelen als een lichte trilling onder je hand als je deze op je knie legt tijdens het buigen, of klinken als een luide ‘pop’. Het is belangrijk om te weten dat crepitus op zichzelf geen diagnose is, maar een symptoom of verschijnsel dat verschillende oorzaken kan hebben.
Er zijn diverse redenen waarom je knie geluid maakt, en de meeste daarvan zijn puur mechanisch of fysiologisch. Een veelvoorkomende oorzaak is het zogeheten cavitatie-effect. In het gewrichtsvloeistof (synovia) bevinden zich opgeloste gassen zoals stikstof en kooldioxide. Wanneer de druk in het gewricht plotseling verandert door een snelle beweging, vormen deze gassen belletjes die vervolgens ‘knappen’. Dit is hetzelfde mechanisme als wanneer je je vingers laat kraken. Dit geluid is volkomen onschuldig en doet geen pijn.
Een andere oorzaak ligt in het samenspel tussen pezen en botten. Rondom je knie lopen diverse pezen en banden die bij beweging over uitstekende botdelen glijden. Soms verschiet zo’n pees even van zijn plek of blijft hij kort haken achter een botpuntje, om vervolgens met een ‘knak’ weer terug te schieten. Dit vergelijken we vaak met een gitaarsnaar die je aanspant en loslaat. Ook dit is in de regel onschuldig, zolang het geen irritatie of pijn veroorzaakt.
Wanneer het geluid meer klinkt als ‘zand in de motor’ of schurend papier, kan er sprake zijn van veranderingen in het kraakbeen. Het gladde oppervlak van het kraakbeen achter de knieschijf of in het gewricht zelf kan in de loop der jaren wat ruwer worden. Wanneer ruwe oppervlakken over elkaar glijden, geeft dit het typische knisperende geluid. Hoewel dit vaak geassocieerd wordt met slijtage (artrose), betekent dit niet automatisch dat je pijn hebt of niet meer mag bewegen.
Dit is de meest gestelde vraag in onze praktijk. Het korte antwoord is: meestal niet. We hanteren hierbij een eenvoudige vuistregel. Kraakt je knie maar heb je geen pijn, geen zwelling en geen slotklachten (waarbij de knie op slot schiet)? Dan is er sprake van fysiologische crepitus. Dit is normaal en vereist geen behandeling. Je hoeft je activiteiten of sport hier niet voor aan te passen. Sterker nog, bewegen is juist goed om het gewricht gesmeerd te houden.
De situatie verandert wanneer het kraken samengaat met pijn. Als je een pijnscheut voelt op het moment van de ‘knak’, of als de knie na inspanning dik en warm wordt, is dat een signaal van het lichaam dat er iets niet goed zit. Dit noemen we pathologische crepitus. In dat geval kan er sprake zijn van een meniscusletsel, kraakbeenschade of een geïrriteerde pees. Bij deze signalen adviseren we om contact op te nemen met een fysiotherapeut voor een goede diagnose.
Veel mensen merken het kraken vooral op bij specifieke bewegingen zoals traplopen, hurken of lunges. Dit is logisch te verklaren vanuit de biomechanica: tijdens deze bewegingen komt er veel druk te staan op het gewricht tussen de knieschijf (patella) en het bovenbeen (femur). Als de knieschijf niet helemaal mooi in het spoor loopt, kan dit wrijving en geluid geven.
Wanneer dit gepaard gaat met pijn aan de voorzijde van de knie, spreken we vaak van het Patellofemoraal Pijnsyndroom (PFPS). Dit is een veelvoorkomende klacht waarbij de sporing van de knieschijf verstoord is, vaak door een disbalans in de spieren van de heup of het bovenbeen. Hoewel dit pijnlijk en vervelend kan zijn, is het met de juiste fysiotherapeutische begeleiding uitstekend te behandelen.
Heb je last van een pijnlijke krakende knie? Bij Fysio Fitaal starten we altijd met een uitgebreide intake. Omdat we willen weten wát er precies kraakt, kunnen we indien nodig gebruikmaken van echografie. Hiermee kunnen we direct zien of er sprake is van vochtophoping, peesirritatie of afwijkingen aan het botoppervlak.
De behandeling richt zich zelden op het ‘stil krijgen’ van de knie, maar op het verbeteren van de functie en het verminderen van pijn. Als de oorzaak ligt in een verkeerde sporing van de knieschijf, werken we aan het versterken van de bilspieren en de bovenbeenspieren (quadriceps). Hierdoor wordt de aansturing van het been verbeterd en neemt de druk achter de knieschijf af. Voor algemene knieklachten maken we een persoonlijk plan, zodat je weer met vertrouwen kunt bewegen, sporten en traplopen.
Kraakt je knie en vertrouw je het niet, of heb je pijn tijdens het bewegen? Blijf er niet mee doorlopen. Bij Fysio Fitaal kijken we graag met je mee. Maak eenvoudig een afspraak op een van onze locaties in Tilburg (Reeshof, West, Noord of Zuid) en we helpen je snel weer vooruit.
Bij het hurken neemt de druk achter de knieschijf enorm toe (tot wel zeven keer je lichaamsgewicht). Als het kraakbeen wat ruwer is of de knieschijf niet perfect spoort, hoor je dit direct tijdens deze zware belasting. Zonder pijn is dit geen probleem.
Nee, dat kan geen kwaad. Een krakende knie zonder pijn is bijna altijd onschuldig. Het is geen teken dat je gewricht slijt door de beweging. Je mag alles blijven doen wat je gewend bent.
Als er geen pijn is, hoef je niets te doen. Is er wel pijn of irritatie? Dan helpt het vaak om de spieren rondom de knie en heup sterker te maken. Sterke spieren vangen de klappen op en zorgen voor een betere geleiding van het gewricht.
Artrose (slijtage) gaat vaak gepaard met crepitus, dat klinkt als knisperen of kraken (als grind). Echter, niet iedereen met krakende knieën heeft artrose, en niet iedereen met artrose heeft krakende knieën. De diagnose artrose wordt nooit alleen op basis van geluid gesteld.
Ja, graag zelfs! Beweging zorgt voor de aanmaak van gewrichtsvloeistof, wat werkt als een smeermiddel voor je knie. ‘Motion is lotion’ zeggen we vaak. Als je pijnvrij kunt sporten, is het kraken geen reden om te stoppen.
Vooral bij knieklachten is het noodzakelijk dat er een goed beeld wordt geschetst van de…
English (UK)