Voetbalknie (meniscusletsel)

Wat is een voetbalknie?

In elke knie zitten twee menisci: de mediale meniscus (binnenkant) en de laterale meniscus (buitenkant). Dit zijn halvemaanvormige schijfjes van kraakbeenachtig weefsel die de botstukken van het bovenbeen (femur) en het scheenbeen (tibia) van elkaar scheiden. Ze vervullen twee functies: schokken opvangen bij lopen en sporten, en het gewrichtsoppervlak gelijkmatig belasten zodat het kraakbeen gespaard blijft. Een meniscus heeft maar een beperkte bloedtoevoer, met name in het binnenste deel. Dat maakt genezing soms lastig: scheuren in het buitenste (goed doorbloed) deel herstellen beter dan scheuren dieper in het weefsel. Wanneer de meniscus beschadigt, spreken we van een meniscuslaesie, of in de volksmond dus de voetbalknie.

Hoe ontstaat een voetbalknie?

De klassieke manier waarop een voetbalknie ontstaat, is doordat een speler met zijn bovenbeen wegdraait terwijl zijn voet vaststaat in het gras door de noppen onder zijn voetbalschoen. De meniscus in de knie wordt dan als het ware “gekraakt”. Dit is een acuut ontstaansmechanisme: er is een duidelijk moment aan te wijzen waarop de blessure plaatsvond. Naast dit acute mechanisme bestaat er ook een slijtagevariant. Naarmate we ouder worden, verliest de meniscus elasticiteit en soepelheid, waardoor er scheurtjes kunnen ontstaan. Dit type meniscusscheur wordt een “slijtage meniscusscheur” genoemd. Daarnaast kan afname van de kwaliteit van het kraakbeen in de knie leiden tot een verhoogde kans op een meniscusscheur.

Risk factors

Sommige factoren vergroten de kans op een voetbalknie. Denk aan een hoge trainingsfrequentie zonder voldoende herstel, het spelen op slecht onderhouden velden, onvoldoende stabiliteit in de heup- en kniespieren, of een eerder doorgemaakte knieblessure waarbij de herstelbeweging niet volledig werd afgemaakt.

Welk deel van de knie is beschadigd bij een voetbalknie?

Bij een voetbalknie is de meniscus beschadigd. Het gaat daarbij vrijwel altijd om de mediale meniscus (binnenkant van de knie), al kan de laterale meniscus (buitenkant) ook betrokken zijn. Afhankelijk van de locatie en omvang van de scheur onderscheiden we globaal drie situaties: Kleine scheuren in het buitenste, goed doorbloed deel van de meniscus kunnen soms spontaan herstellen. Grotere scheuren of scheuren in het slecht doorbloed binnenste deel hebben vaker meer begeleiding nodig, soms operatief. Een volledig losgescheurd stuk meniscus dat in het gewricht bekneld raakt, noemen we een slotklacht: de knie kan dan niet meer volledig gestrekt worden. Dat is een situatie waarbij snel medisch contact verstandig is.

Symptomen van een voetbalknie

De klachten bij een voetbalknie variëren per persoon en afhankelijk van hoe ernstig het letsel is. Veelvoorkomende signalen zijn pijn aan de binnenkant of buitenkant van de knie, een knie die dik wordt of stijf aanvoelt, pijn bij hurken of knielen, een instabiel gevoel tijdens bewegen en soms het gevoel dat de knie “vastloopt” of op slot schiet. Je voelt de pijn aan de zijkant van de knie waar de scheur zit.

Diagnose van het meniscusletsel

Bij Fysio Fitaal starten we met een uitgebreide intake en lichamelijk onderzoek. De fysiotherapeut beoordeelt de beweeglijkheid van je knie, de spierkracht rondom het gewricht en voert specifieke testen uit om de meniscus te beoordelen. De McMurray-test beoordeelt de meniscus via gerichte rotatiebewegingen van het onderbeen, waarbij pijn of een hoorbare “klik” wijst op meniscusletsel. De Apley-compressietest combineert compressie met rotatie in buikligging om onderscheid te maken tussen meniscus- en bandletsel. Ook palpatie van de gewrichtsspleet (de joint line tenderness test) geeft informatie over de locatie van het letsel (2). Wanneer gewenst, zetten we echografie in om aanvullend inzicht te krijgen in het weefsel rondom de knie. Een MRI wordt in de meeste gevallen pas aangevraagd als er twijfel is over de ernst van het letsel of als een operatie wordt overwogen.

Behandeling van een voetbalknie

Conservatieve behandeling met fysiotherapie

Veel meniscusklachten herstellen zonder operatie. Een oefenprogramma van 12 weken onder leiding van de fysiotherapeut heeft de voorkeur, zoals blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Volgens de Nederlandse richtlijn heeft bij niet-obstructieve meniscusklachten conservatieve behandeling de voorkeur boven een operatieve ingreep gedurende minimaal de eerste 3 maanden na presentatie (1). Bij Fysio Fitaal werken we met een opbouwend behandelplan dat aansluit bij jouw activiteitenniveau en doelen.

In de eerste fase draait alles om herstel van de basisbeweeglijkheid. Zwelling wordt bestreden door de belasting aan te passen, soms met behulp van koudetherapie en compressie. Daarna bouwen we spierkracht op in de quadriceps (de grote spiergroep aan de voorkant van je bovenbeen), hamstrings en heupstabilisatoren. Een stabiele knie is de beste bescherming voor een herstelde meniscus. In de functionele fase oefenen we bewegingspatronen die je nodig hebt op het veld: draaien, kappen, landen na een sprong.

Wanneer is een operatie nodig?

De voorkeur is tegenwoordig om, indien mogelijk, een meniscus te hechten en anders een artroscopische partiële meniscectomie (het verwijderen van het beschadigde deel via kijkoperatie) uit te voeren. Bij jongere patiënten met een letsel in het goed doorbloed deel van de meniscus wordt hechten sterk aangeraden vanwege de betere resultaten op de lange termijn (1). Na een meniscushechting wordt geadviseerd gedurende 4 tot 6 weken gedeeltelijk te belasten en de kniebuiging te beperken tot 90 graden. Terugkeer op sportniveau wordt geadviseerd na 3 tot 6 maanden (1). Als de knie snel opzwelt na een verdraaiing of het gevoel geeft “op slot” te zitten, is een consult bij de chirurg als eerste stap verstandiger, omdat een combinatie van kruisband- en meniscusletsel dan aannemelijk kan zijn. Volledig herstel na operatie kan 4 tot 12 weken duren, afhankelijk van leeftijd, de ernst van de blessure en de operatievorm.

Terugkeer naar de sport

De terugkeer naar voetbal of een andere sport is een stap die zorgvuldig genomen wordt. De knie moet symmetrisch sterk zijn: het krachtverschil tussen het geblesseerde en het gezonde been mag niet groter zijn dan 10 tot 15 procent. Daarnaast moet je pijnvrij kunnen sprinten, kappen en landen. Bij Fysio Fitaal begeleiden we je door deze fase en bepalen we samen wanneer je klaar bent om volledig terug te keren.